"Zawołani po imieniu" odsłonięcie pamiątkowej tablicy w Sterdyni

„Zawołani po imieniu”  odsłonięcie pamiątkowej  tablicy w Sterdyni. 

 

Okres II wojny światowej był czasem terroru, strachu i wielkiego okrucieństwa dla wszystkich, którzy jej doświadczyli. Pomimo wojennej zawieruchy, okupacji i ciągłych represji ze strony wroga nie brakowało również postaw, które w dzisiejszych czasach zasługują na podziw, cześć i wieczną pamięć oraz zachowań i czynów, za które zwykli ludzie zapłacili najwyższą cenę - stracili swoje życie.

4 czerwca w Sterdyni miała miejsce uroczystość „Zawołani po imieniu” zorganizowana przez Instytut Pileckiego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przy współpracy z Powiatem Sokołowskim oraz gospodarzem wydarzenia Gminą Sterdyń, w trakcie której upamiętniono historię ofiar niemieckiej obławy na uciekinierów z getta w Sterdyni oraz pomagającym im mieszkańców Paulinowa oraz Ratyńca Starego: Franciszka Augustyniaka, Zygmunta Drgasa, Franciszka Kierylaka, Ewy Kotowskiej, Józefa Kotowskiego, Stanisława Kotowskiego, Mariana Nowickiego, Stanisława Piwki, Jana Siwińskiego, Zygmunta Uziębły i Aleksandry Wiktorzak.

 W uroczystości wzięli udział między innymi:  wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Magdalena Gawin - inicjatorka projektu „Zawołani po Imieniu”, senator i wiceminister zdrowia Waldemar Kraska, wicewojewoda mazowiecki Sylwester Dąbrowski, dyrektor delegatury Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Siedlcach Anna Kaszuba, przedstawiciele Instytutu Pileckiego na czele z dyrektorem Wojciechem Kozłowskim, starosta Elżbieta Sadowska, wicestarosta Ryszard Domański, przewodniczący Rady Powiatu Sokołowskiego Jacek Odziemczyk, wójt gminy Sterdyń Grażyna Sikorska, przewodniczący Rady Gminy Sterdyń Andrzej Pogorzelski. Szczególnymi i honorowymi gośćmi byli członkowie rodzin zamordowanych mieszkańców Paulinowa i Starego Ratyńca. Z racji panującej epidemii korona wydarzenie nie było otwarte dla szerokiej publiczności.

Uroczystość rozpoczęła msza  święta w kościele pw. św. Anny w Sterdyni, której przewodniczył biskup drohiczyński Piotr Sawczuk z udziałem m.in. ks. Pawła Rytel – Andrianika rzecznika Konferencji Episkopatu Polski. Po nabożeństwie wszyscy zgromadzeni udali się na skwer przy ulicy Tadeusza Kościuszki celem odsłonięcia pamiątkowej tablicy z nazwiskami 11 polskich ofiar, które zginęły za pomoc Żydom, gdzie wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Magdalena Gawin przywitała zgromadzonych i odczytała list premiera Mateusza Morawieckiego skierowany do uczestników uroczystości i podziękowała zrodzinom za pielęgnowanie pamięci o przodkach.

Głos zabrali również przedstawiciele rodzin zamordowanych, które dziękowały za to ważne i potrzebne przedsięwzięcie.

Do zgromadzonych słowa skierował także wiceminister zdrowia, senator Waldemar Kraska który podkreślił, że Powiat Sokołowski w trakcie II wojny światowej był szczególnym miejscem, ze względu na obecność obozu zagłady Treblinka. Jako mieszkaniec tych terenów, przytoczył historie opowiadane przez dziadków o osobach, które narażały życie swoje i bliskich pomagając Żydom, gdyż Niemcy karali śmiercią nawet za kromkę chleba. Podkreślił, że w jego przekonaniu na tych terenach jest jeszcze wiele miejsc mordu na Polakach, za niesienie pomocy drugiemu człowiekowi.

            Podczas wystąpień głos zabrali również Dyrektor Instytutu Pileckiego Wojciech Kozłowski, który odczytał list senator Marii Koc. Podkreślił również skalę terroru, który okupant sprowadził na ludzi podczas II wojny światowej.

W imieniu Zarządu i Rady Powiatu Sokołowskiego głos zabrał Przewodniczący Rady Powiatu Jacek Odziemczyk, który nawiązał do lokalnej historii i podkreślił, że kiedy w grę za pomoc drugiemu człowiekowi wchodzi życie własne i rodziny: matki, ojca, brata, siostry i innych najbliższych, wtedy zazwyczaj zadajemy sobie pytanie „czy warto pomagać?”. Mieszkańcy Paulinowa i Starego Ratyńca nie walczyli z bronią w ręku, która nadaje walce wymiar równości, a pomimo to ryzykowali życiem, by pomóc tym, którzy znaleźli się w beznadziejnej sytuacji. Podkreślił również, że istotnym jest, aby wycieczki, które przyjeżdżają do Obozu w Treblince odwiedzały Paulinów, by mogły dowiedzieć się, co działo się na terenie powiatu w czasie II wojny światowej. Na koniec podziękował ks. Pawłowi Rytel – Adrianikowi i Edwardowi Kopówce za opisanie Sprawiedliwych wśród Narodów Świata z terenu powiatów sokołowskiego i węgrowskiego.

Ks. Rytel – Adrianik podkreślił, że wciąż napływają do niego świadectwa o pomocy Żydom na naszym terenie oraz dodał, że nie wszystko jeszcze wiemy o naszych ziomkach, żyjących tu podczas II wojny światowej.

Wójt Grażyna Sikorska dziękowała Instytutowi Pileckiego oraz wyraziła uznanie i dumę w imieniu mieszkańców i samorządowców, że po 77 latach można w uroczysty sposób oddać hołd mieszkańcom gminy, którzy zginęli z rąk okupantów.

Po oficjalnych przemówieniach, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Magdalena Gawin wraz z rodzinami zamordowanych dokonali odsłonięcia pamiątkowej tablicy, a delegacje złożyły pod nią kwiaty. W imieniu Powiatu patriotyczną wiązankę złożyli starosta Elżbieta Sadowska, wicestarosta Ryszard Domański, Przewodniczący Rady Powiatu Sokołowskiego Jacek Odziemczyk oraz radna Urszula Krzymowska.

Dla Niemców podczas II wojny światowej, życie Polaków i ludności innych narodowości kosztowało tyle, ile kromka chleba. Dzisiaj naszym obowiązkiem jest pielęgnowanie pamięci i oddawanie hołdu tym, którzy zostali zamordowani. Musimy głośno i wyraźnie mówić „nigdy więcej” i brać przykład z tych, którzy nie wahali się oddać, życia by pomóc drugiemu człowiekowi, gdyż sami jesteśmy warci tyle, ile możemy z siebie dać innym.